آبزیان, وبلاگ

علت به وجود آمدن جزر و مد

جزر و مد چیست؟

 جزر و مد (Tides):

از زمان‌هاي گذشته مردم مي‌دانستند ميان طلوع و غروب ماه و جزر و مد آب درياها رابطه‌اي برقرار است اما علت و چگونگی ‌آن را نمي‌دانستند تا آن كه نيوتن (Isaac Newton) براي نخستين بار چگونگي رابطه را بيان كرد. در اینجا با جزر و مد بیشتر آشنا خواهیم شد.

پديده جزر و مد بر اساس نيروي جاذبه ماه می باشد. در زمين دو منطقه وجود دارد كه هر لحظه در اين مناطق آب اقيانوس‌ها به نحو چشم‌گيري بالا مي‌آيد که به آن ها «كوه‌هاي دوگانه مد» مي‌گويند.

يكي از آن ها در امتداد خط واصل بین ماه زمین و در قسمت رو به ماه است و ديگري در همان امتداد و در قسمت پشت به ماه زمين قرار دارد.

علت ايجاد «كوه مد» اول را مي‌توان به خوبي متوجه شد، در اين منطقه ماه در نصف النهار ناظر و در بيشترين ارتفاع خود در آسمان قرار گرفته است. در نتيجه توده آب‌هاي درياها با بيشترين شدت در جهت ماه جذب مي‌شوند.

 

خرید ماهی تازه، خرید آسان انواع آبزیان

خرید سوسیس ماهی، سرشار از امگا 3

 

«كوه مد» دوم كه در عقب قرار دارد به چه دليل ايجاد مي‌شود؟

زمين و ماه، هر دو به دور يكديگر مي‌چرخند. در واقع هر دو جرم آسماني بر دور مركز گرانش مشترك بين خود مي‌گردند. اما از لحاظ مقدار جرم، آنها يك زوج نابرابر بوده، زيرا جرم زمین 81 برابر ماه مي‌باشد.

اگر جرم ماه و زمين با يكديگر برابر بود، اين مركز گرانش دقيقاٌ در وسط آن دو قرار مي‌گرفت، اما چون زمين بسيار سنگين‌تر از ماه است، مركز گرانش به زمين نزديكتر می باشد و در واقع زير سطح زمين قرار گرفته است.

زمين نيز در طول يك ماه، نوعي چرخش تخم مرغي را به دور اين مركز گرانش مشترك اجرا مي‌كند. در نتيجه این عمل يك نيروي گريز از مركز ايجاد مي‌شود، كه بزرگترين بخش اين نيرو در قسمت پشت به ماه زمين متمركز مي‌گردد.

بنابراين توده آب هاي آنجا در اثر نيروي رانش به خارج از زمين كشيده مي‌شوند.

زماني كه ماه در حال طلوع يا غروب در افق‌ قرار دارد، كمترين حالت مد يا همان جزر را خواهيم داشت.

جزر و مد همراه با حركت ظاهري ماه در آسمان از افق شرقي به سوي افق غربي پيش مي‌روند.

 

جزر و مد

 

با این شرایط ما در هر منطقه از زمين روزانه دو بار شاهد جزر و مد آب درياها هستيم. اما از آن جا كه ماه نيز آهسته به دور زمين در گرش است، محل وقوع «كوههاي مد» را با خود انتقال مي‌دهد.

بنابراين در طول يك دور چرخش زمين به دور خود، مكان كوه هاي مد تا حدودي جابه‌جا مي‌شود.

بر اين اساس یک مد تا مد بعدي بجای 12 ساعت ، 5/12 ساعت طول می¬کشد. اگر دقت كنيد مي‌بينيد اين زمان درست نصف زمان يك شبانه روز قمري است.

يعني نصف 24 ساعت و 51 دقيقه، از طلوع ماه تا طلوع ماه در روز بعدي است. اگر زمين، خورشيد و ماه در يك امتداد واقع شوند، نيروي گرانش خورشيد، سبب تقويت نيروي گرانش ماه مي‌گردد.

اين حالت در زمان‌هاي «ماه نو» و «بدر» بروز مي‌كند و در اين صورت بزرگ‌ترين جزر و مدها ايجاد مي‌شوند. به خاطر دوري خورشيد از زمين اثر خورشيد در جزر و مد به تنهايي نسبت به اثر ماه، كمتر می باشد.

فاصله خورشيد از زمين 400 برابر دورتر از فاصله ماه از زمين است، و مي‌توان گفت نيروي كشندي خورشيد مقداری در حدود 7 درصد نيروي كشندي ماه است.

از طرفي هم دوري و نزديكي ماه به زمين هم تا حدوری تأثیرگذار است به نحوی که زماني كه ماه در چرخش مداري است، نيروي كشندي ماه تا 20 درصد بيشتر از حالت عادي می باشد.

 


 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *