آبزیان, ماهی, وبلاگ

هرآنچه درباره ی اکولوژی ماهی کیلکا (Clupeonella Cultriventris) آنچوی باید بدانیم !!

هرآنچه درباره ی اکولوژی ماهی کیلکا آنچوی باید بدانیم !!

ماهیان کیلکا از گونه های باارزش و واجد اهمیت شیلاتی در دریای خزر است و قسمت اعظمی از چرخه غذایی دریای خزر (کیلکا آنچوی) را شامل می شود ، و بعنوان نان در سفره غذایی دریای خزر تجلی می کنند. دسته های بزرگی از آنها بوسیله ماهیان خاویاری ، سگ آبی ، زالون ها ، سوف و آزاد ماهیان خورده می شود. در دریای خزر سه گونه ماهی کیلکا زیست می کنند که از جنس  CLUPEONELLA  وابسته به خانواده شگ ماهیان CLUPEIDAE  می باشند، که مطلب امروز ما در مورد گونه کیلکای آنچوی (C.engrauliformis) می باشد .

 

ماهی شناسی ( کیلکا آنچوی ) :

کلید اصلی تشخیص ماهیان این جنس ، وجود فلس های تغییر شکل یافته لب تیز در زیر شکم از گلو تا مخرج و بلند بودن شعاع آخر باله مخرجی است.

 

کیلکا آنچوی

کیلکا آنچوی ( Clupeonella engrauliformis ) :

بدن کیلکای آنچوی نسبت به گونه های دیگر این جنس کشیده تر و گردتر است . خار شکمی رشد کمی داشته و تعداد آنها  ۲۸  تا 30 عدد می باشد. زائده های کمان برانشی ۵۷  تا  ۶5 عدد بوده و مهره ها ستون فقرات ۴۴ تا ۴۷ عدد است . عر ض بدن کوتاه و نسبتآ استونه ای این ماهی از ۱۹ درصد طول کلی آن تجاوز نمی کند و رنگ بدن در طرفین تیره است . باله پشتی دارای سه شعاع باله سخت و ۱۲ شعاع باله نرم می باشد . باله مخرجی دارای سه شعاع باله سخت و ۱۵ تا ۱۶ شعاع باله  نرم است . طول کلی آن ممکن است به ۱۵۵ تا ۱۶۵ میلیمتر هم برسد . میانگین وزن 8  تا  20  گرم و حداکثر وزن اندازه گیری شده ۲۶ گرم  بوده است.

 

زیست شناسی ( کیلکا آنچوی ) :

کیلکای آنچوی از ماهیان گرما دوست بوده که در درجه حرارت آب 5/4 تا  28 درجه سانتی گراد زندگی می کند و بیشترین فعالیت آن در دمای 8 تا 19 درجه می باشد. از نظر بومی قسمت میانی و بویژه جنوب دریای خزر است و تقریبآ هیچ وقت به بخش شمالی دریای خزر مهاجرت نمی کند . این گونه در فاصله دور از ساحل زیست می کند و بندرت به ساحل نزدیک میشود و در ۲ تا ۳ سالگی بالغ می گردد. در فصل زمستان کیلکای آنچوی در منطقه جنوب و مرکز دریای خزر پراکنده است و در فروردین تا آخر خرداد گروههای زیادی ، از جنوب دریای خزر به سمت شمال مهاجرت می کنند، و دسته های کمتر در قسمت جنوب دریای خزر باقی می مانند .

کیلکای آنچوی در آبهای باز بدون نزدیکی به ساحل تخمریزی می کند و از خلیج ها ، نواحی کم عمق ،  جاییکه عمق آب کمتر از ۱۰ متر و شوری آب کمتر از ۸ در هزار باشد ، اجتناب می کند و تنها در دسته های خیلی کوچک وارد مناطق کم عمق شمال دریای خزر می شود و بیشتر نواحی کم عمق و شور ناحیه جنوبی را ترجیح می دهد . تراکم بیشتر آن بالای منطقه مرکزی و جنوب دریای خزر ، جایی که چرخشهای عظیم بین عمق ۴۰ تا200  300  متر ستون آب ، می باشد . پهناور بودن وسعت منطقه زیستی کیلکای آنچوی ، می تواند به راحتی جوابگوی تغذیه اش در دوره فعال مصرف غذایی باشد .

تخمریزی کیلکای آنچوی مدت زمان بیشتری نسبت به سایر گونه ها طول می کشد و بیشترین شدت آن در فصل پاییز ، جاییکه درجه حرارت آب 13 تا 24 درجه سانتی گراد و شوری آن 8 تا 13 در هزار می باشد . در این فصل نرها معمولآ از نظر تعداد نسبت به ماده ها بیشتر هستند اما از نظر جثه ، ماده ها بزرگتر هستند . تخمریزی هم در مناطق ساحلی با عمق 10 تا 20 متری و هم در قسمت های باز و عمیق دریا در عمق 50 تا 200 متری و در دمای 13 تا 24 درجه سانتی گراد صورت می گیرد،. در نتیجه قسمت اعظم تخم ها و لارو ها در معرض جریانها ی چرخشی دریای خزر در عمق یاد شده ، قرار می گیرند.  به ظاهر نرها مدت طولانی تری در محل تخمریزی می گذرانند و ماده ها بلافاصله پس از تخمریزی ، محل را ترک می کنند .

لارو پلاژیک در امتداد جریانهای چرخشی حمل شده و باعث طولانی تر شدن مسیر مهاجرت می گردد، بنابراین تراکم کیلکای آنچوی در منطقه جریانهای چرخشی ، جاییکه تولیدات بیولوژیک فراوان است، افزایش می یابد. هم آوری تخم (ظرفیت تولید تخم هر ماهی در هر نوبت رهاسازی و یا تعداد تخمهای رها شده طی یک دوره تخمریزی ، به عنوان «هم آوری» تعریف می شود) آن بطور میانگین ۳۹۰۰۰ عدد است . در زمان تغذیه فعال ، جمعیت ماده ها بیشتر از نرها است . دوره رشد و نمو جنینی ، پس از بارور شدن تخم ، در دمای ۵/۱۷ در جه سانتی گراد در مدت زمان ۳۰ تا ۳۴ ساعت به طول می انجامد و دوران زندگی لاروی و نوزادی آنها 6 تا 8  ماه به طول می انجامد .

کیلکای آنچوی در طول تابستان معمولا به زیر لایه گرم آب پناه می برد و گاهی ممکن است در لایه ترموکلاین آب باقی بماند . بر خلاف گونه کیلکای معمولی این ماهی در طول زمستان نیز به تغذیه خود ادامه می دهد و در اعماق  40 تا 75 متری ( بعضا تا 100 متر هم می شود ) و در دمای 5/8 تا 9 درجه سانتی گراد و تا دمای ۵/۱۳ درجه سانتی گراد یافت می شود . تکامل لارو کیلکای آنچوی در فصل پاییز تا زمستان در درجه حرارت کم آب صورت می گیرد که احتمالا این شاخص عامل افزایش تعداد ستون مهرهای آن (44 تا 47 ) نسبت به کیلکای معمولی ( 41 تا 44 ) است .

 

کیلکا آنچوی

 

تغییر شکل در دوره لاروی بسیار آهسته تر از کیلکای معمولی است و وقتی که طول آن به ۴۱ میلی متر رسید ، فلس ها ظاهر می شوند . مسن ترین کلاسه سنی که از این جنس تا کنون گزارش گردیده در رده سنی هفت سال بوده است. کیلکای آنچوی نقش عمدهای در تآمین غذای انواع گونه های ماهیان گوشت خوار در دریای خزر را دارد . تحقیقات 12ماهه بیومتریک و ارزیابی ذخایر کیلکا در آبهای ایران که در نوار ساحلی و عمق ۴۰ الی ۸۰ متری در سال ۱۳۷۰ صورت گرفت ، نشان داد که ۸/۹۱ در صد ذخایر کیلکا از گونه آنچوی است که ۹۵/۶۹ درصد آن در گروه سنی 2+ و 3+ قرار داشتند و همچنین وزن متوسط کیلکای آنچوی ۶۱/۵ گرم و طول متوسط آن ۵/۸۷ میلیمتر و در صد ماده ۸۵/۵۷ و در صد نر ۱۵/۴۲ است .

مطالعه دیگری تحت عنوان ، بررسی پروژه ارزیابی ذخایر کیلکا ماهیان و مونیتورینگ مناطق صید تجاری در سال 75 تا  76  ، کیلکای آنچوی ۸۷ درصد ترکیب صید را به خود اختصاص داد و جنس نر این ماهی در صید غالب ۸۷/۵۳ در صد از کل صید را تشکیل داد. قسمت عمده کیلکای آنچوی در فصل پاییز تا اوایل زمستان تخمریزی کرده و در آبان ماه حداکثر فراوانی در تخمریزی را دارند . بر اساس مطالعات فوق بیوماس کیلکای آنچوی در میانگین چهار فصل ۲۱۲ هزار تن برآورد گردید که از این مقدار ۶/۶۲ هزار تن زیر منطقه ساحلی (۲۰ تا ۲0۰ متر ) و ۷/۱۴۹ هزار تن در زیر منطقه عمیق ( بیشتر از ۲۰۰ متر) وجود دارد .

 

تغییرات ترکیب گونه ای :

شیلات ایران با در نظر گرفتن ارزیابی حاصله ، به توسعه ناوگان صیادی شناورهای کیلکا گیر در استان های شمالی برآمده به طوریکه از ۹۴ فروند در سال ۱۳۷۶ به ۱۹۹ فروند در سال ۱۳۸۱ توسعه یافت . با روند افزایش ناوگان صیادی میزان کل صیددر سال ۱۳۷۶ از ۶۰ هزار تن به میزان ۹۵ هزار تن افزایش حاصل شد و امروزه به حدود 30 شناور کاهش یافته است !!

 

 

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *